بافت پوششی و انواع آن

    بافت پوششی یا اپی تلیوم بافتی است که در سطح خارجی و داخلی بدن را می‌پوشاند. سلول‌های این بافت از طرف سطح آزاد به طور مستقیم (پوست) یا غیرمستقیم (لوله گوارش) به خارج ارتباط دارند و از طرف عمق بر روی غشای ظریفی به نام غشای پایه یا تیغه پایه تکیه دارند که خود بوسیله بافت همبند سستی به نام آستر پشتیبانی می‌شود. بافت پوششی برای اینکه سطحش افزوده شود یا چین خوردگی پیدا می‌کند یا برجستگی‌های انگشتی به وجود می‌آورد (پاپیلا) و یا همچون جیب به عمق خود فرو رفته و چاله یا غده ایجاد می‌نماید. مثال‌های این موارد به ترتیب مری و زبان و روده است. چنانچه سلول‌های بافت پوششی در یک طبقه باشند آن را ساده و اگر در چند طبقه روی هم قرار گیرند آن را مطبق می‌نامند. هر یک از این دو نوع بر حسب شکل سلول‌هایشان شامل انواع زیر می‌باشند:

1-بافت پوششی ساده سنگفرشی: از یک ردیف سلول پهن با هسته دوکی شکل و تیره رنگ تشکیل یافته است. مانند: پرده دیواره کپسول بومن.

2-بافت پوششی ساده مکعبی: سلول‌های این بافت در مقطع سهمی به شکل مربعی دیده می‌شوند که هسته تقریبا در وسط سیتوپلاسم قرار دارد. مانند: تیروئید و لوله‌های ادراری.

3-بافت پوششی ساده منشوری: سلول‌های این بافت شبیه منشورهای بلندی هستند که از جهت طولی در کنا هم قرار گرفته و هسته در قاعده آنها دیده می‌شود. سطح آزاد آنها ممکن است مژه داشته باشد، مانند: لوله رحم یا بدون مژه باشد، مانند: سلول‌های پوششی معده یا کیسه صفرا.

4-بافت پوششی مطبق سنگفرشی: بر روی تیغه پایه، یک ردیف سلول منظم با سیتوپلاسم نا مشخص و هسته‌ای واضح عمود بر قاعده قرار دارد که به نام سلول‌های پایه‌ای خوانده می‌شوند و بر روی این ردیف، چند طبقه سلول چند سطحی با هسته گرد در وسط وجود دارند که سلول‌های خاردار نامیده می‌شوند. این سلول‌ها در طبقات سطحی به شکل سنگفرش، پهن و با سطح آزاد موازی می‌شوند. این پوشش را اپی‌تلیوم مالپیگی هم می‌نامند. مانند: دیواره مری

5-بافت پوششی مطبق مکعبی: چند طبقه سلول چند سطحی بر روی هم قرار گرفته که سلول‌های سطحی مکعبی شکل هستند. مانند: مجرای غدد عرقی

6-بافت پوششی مطبق کاذب: این بافت گرچه به ظاهر مطبق است ولی عمق سلول‌ها همگی بر روی غشای پایه قرار دارد و هسته‌ها در سطوح مختلفند از این رو به طور کاذب منظره مطبق دارد. حدود سیتوپلاسم سلول‌های عمقی معلوم نیست ولی سلول‌های سطحی منشوری واضح هستند. رأس سلول‌های سطحی ممکن است بدون مژه باشد، مانند: مجرای ادراری یا مژه‌دار باشد، مانند: قسمت اعظم مجاری تنفسی به ویژه نای.

7-بافت پوششی متغیر یا ترانزیستال: این اپی‌تلیوم را پارا‌مالپیگی هم می‌نامند و در آن      اولا: غشای‌پایه بسیار ظریف و نا‌مشخص است، ثانیا: بر روی سلول‌های پایه‌ای چند طبقه سلول به شکل راکت قرار دارد که دسته راکت متوجه عمق می‌باشد، ثالثا: سلول‌هایی که در طبقه سطحی بر روی سلول‌های راکتی قرار گرفته‌اند دارای سیتوپلاسمی وسیع و یک یا دو هسته می‌باشند به این جهت آنها را غول سلول نامیده‌اند، رابعا: این اپی‌تلیوم خاصیت الاستیک دارد و طبقات سلولی آن کم و زیاد می‌شود، به این معنی که در موقع استراحت 5 تا 6 طبقه و در هنگام فشار 2 تا 3 طبقه سلول در آن قابل تشخیص خواهد بود. مانند: لگنچه و مثانه.

8-پوشش رنگی: سلول‌ها محتوی مقدار زیادی رنگدانه می‌باشند. مانند: اپی‌تلیوم خارجی شبکیه.

9-پوشش عصبی: مانند: جوانه چشایی زبان، اپی‌تلیوم بویایی، سلول‌های بینایی و شنوایی.  

+ نوشته شده در  یکشنبه یکم دی 1387ساعت 15:22  توسط مرضیه مهرآبادی |